geloof. rechtvaardigheid. toekomst.

17 mei 2018

Vrijheid

Haar naam was Marlijn. Ze leefde volop in vrijheid. Ze was een van mijn pastoranten toen ik werkzaam was bij de stichting Drugspastoraat. Op een dag belde ze mij op dat ze naar het ziekenhuis moest voor controle, maar dat ze ontzettend bang was. Ze wilde dat ik met haar meeging. Ik was toen al jaren niet meer werkzaam bij het Drugspastoraat. Na een lang gesprek hierover zag ik haar nood en angst om alleen te gaan. Ik maakte die datum vrij en ging mee naar het VU-ziekenhuis in Amsterdam. Tussen het wachten op verschillende afdelingen door vertelde ze mij over haar leven. Marlijn was nog geen 50 jaar en kon elk moment overlijden. Een heleboel delen van haar lichaam waren ongezond. Een aantal organen waren uitgevallen. Haar lever en hart zouden vervangen moeten worden, maar dat vond ze niet eerlijk tegenover andere mensen. Want volgens haar, had ze haar vrijheid misbruikt om haar lichaam met overmatig drugs en alcohol te vullen en had ze zo onverantwoord haar leven vernietigd. Meer dan 30 jaar had ze dagelijks dingen gedaan die niet gezond waren voor haar lichaam, omdat ze die vrijheid had.

Ik werd er stil van toen ze haar vrijheid beschreef en alles wat ze daarmee gedaan had. Ze vond dat ze haar naderende dood verdiend had. Want ze had niet gekozen voor het leven met haar vrijheid. Alleen mensen die met hun vrijheid voor het leven kiezen, mogen een nieuw hart of een nieuwe lever hebben, vond ze. Elke keer als de uitslag van een onderzoek bekend werd gemaakt, hield ze mijn hand vast. Ze was erg bang voor slecht nieuws, dat haar leven misschien binnen een paar dagen of weken afgelopen zou zijn. Daarom had ze mij hard nodig om slecht nieuws te helpen verwerken. Op die dag viel alles gelukkig mee. Dankbaar ging ze naar huis. Een paar maanden na ons ziekenhuisbezoek overleed Marlijn. We hadden veel gepraat over vrijheid en de invulling die ze daaraan had gegeven.

Het woord ‘vrijheid’ kreeg door deze dag met Marlijn een andere inhoud voor mij. We gebruiken het woord vaker op politiek vlak,  wanneer iemand gevangengehouden wordt of wanneer een land bezet wordt. Op 5 mei vierden we deze vrijheid. Maar we kennen allerlei vormen van vrijheid in Nederland. Er wordt steeds gezocht waar de grens ligt.

Het meest bekend zijn de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van pers en vrijheid van zelfbeschikking, waaraan het kunnen plegen van een abortus soms wordt gekoppeld.

Het verhaal van Marlijn die verslaafd was aan seks, alcohol en drugs doet mij denken aan de gevangenis die ieder mens kan vasthouden. Wat gebeurt er waardoor mensen hun vrijheid weggeven aan een verslaving? Vanuit haar vrijheid is Marlijn in een complete gevangenis terechtgekomen. Vrijheid is een geestelijke status die zich uit in het fysieke lichaam. Er zijn verschillende vormen om je vrijheid weg te geven, zonder er bewust van te zijn.

Als we vrijheid nastreven, is het van belang om er bewust van te zijn wat ons gevangen kan houden. We kunnen onszelf gevangenhouden door wat we zelf doen; dan noemen we het verslaafd zijn. Je kunt verslaafd raken aan drugs, alcohol en seks. Je kunt ook verslaafd raken aan gokken, games, hobby’s en werk. Dit zijn de meest bekende vormen van verslaving. In vrijheid ben je van al die zaken vrij.

Maar de meest schadelijke vorm van verslaving is macht. Dit zie je vaak bij leiders die geen stap meer terug willen doen van hun machtspositie. Deze vorm maak niet alleen een persoonlijk leven kapot, maar vaak ook het hele volk of land. De vrijheid van het volk of de groep die door een machthebber niet meer in vrijheid kan leven, is soms moeilijker te bereiken dan de vrijheid van hen die zelf moeten afkicken van een bepaalde vorm van verslaving.

Als een dictator – zoals we een verslaafd machthebber kunnen noemen – zijn volk van vrijheid berooft en andere volken ook van hun vrijheid berooft, is er sprake van een vrijheidsstrijd.

Sommigen mensen kunnen het geweten van anderen overnemen door te veel invloed op hen te hebben, waardoor anderen niet meer in vrijheid kunnen leven. Dit kan een kind overkomen doordat de moeder of vader zijn geweten onder controle heeft. Vaak zijn de ouders zich er niet van bewust dat hun eigen kind niet in vrijheid leeft.

Vervolgens heb je de verslaving aan consumptie. Hier hoort ook winkelen bij. De overconsumptiedrang is eigenlijk een van de redenen waardoor de hele wereld bedreigd wordt. Natuurgebieden worden gekapt om meer te kunnen produceren en consumeren. Het bekende en beroemde doel van politici is economische groei. Eindeloze groei. Dat is soms een teken van onvrijheid.

Sommige politieke leiders of machthebbers leven volkomen in een gevangenis en nemen hun volk daarin mee. Het volk of de groep kan denken dat ze in vrijheid leven. De bijbel gaf al een waarschuwing hierover. Ik vergelijk wat Marlijn overkwam met Galaten 5:13:

‘Broeders en zusters, u bent geroepen om vrij te zijn. Misbruik die vrijheid niet om uw eigen verlangens te bevredigen, maar dien elkaar in liefde.’

Vrijheid is een persoonlijke kwestie. Zij is in jezelf en niet buiten je. Galaten 5:1 zegt het anders:

‘Christus heeft ons bevrijd opdat wij in vrijheid zouden leven; houd dus stand en laat u niet opnieuw een slavenjuk opleggen.’ 

Als je in de Geest van God leeft, dan ben je vrij:

‘Welnu, met de ​Heer​ wordt de Geest bedoeld, en waar de ​Geest van de ​Heer​ is, daar is vrijheid.’ (2 Korintiërs 3:17)

Als mens ben je vrij en autonoom, maar je kunt niet alles doen wat je graag wilt doen. In sommige opzichten ben je vrij en kun je doen wat je wilt; in andere opzichten ben je geblokkeerd en begrensd. Vrijheid houdt in dat je uit eigen wil binnen de regels handelt. De keuzes die je maakt, je doen en laten vanuit je eigen gedachten en vrije wil is óók vrijheid. Echte vrijheid is doen wat je hoort te doen. Vrijheid krijg je niet, zij is geen cadeau – je moet voor je vrijheid werken en ernaartoe groeien tot je haar bereikt.

Vrijheid van lichamelijke verlangens is een grote vorm van vrijheid. Je vrijheid uit zich in de omgang met je eigen gedrag. De grootste vorm van ware vrijheid is een onafhankelijke geest. De geest die onafhankelijk is van de mening en opinie van anderen, maar zeer verbonden is met God. Het leren en volgen van een goddelijke waarheid en levenswijze voor je leven maakt je echt vrij.

Als je God vindt, dan vind je Vrede en Vrijheid. Jezus Christus en Boeddha deelden deze mening. Jezus zei dat het koninkrijk van God binnen in je is en volgens Boeddha is het landschap dat je zoekt in jezelf. Beiden verkondigden vrijheid. Beiden waren vrij van elke vorm van de bovengenoemde verslavingen. Beiden waren volkomen vrij en hadden als doel om de mensheid vrijheid te bieden.

Auteur: Godian Ejiogu

Godian Ejiogu is theoloog en pastoraal werker. Hij is geboren en getogen in Nigeria en woont nu al lange tijd in Nederland. Met zijn bedrijf Peace Servant zet hij zich in voor een rechtvaardige samenleving met gelijke kansen voor iedereen. Bekijk alle blogs van deze auteur

geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *